مروری بر محدودیت دامنه نوسان در این ۵ ماه | سیگنال این محدودیت چیست؟

به گزارش نبض بورس، سال عجیب ۱۴۰۳ برای کشور و بورس ایران! سالی که در این ۵ ماه به اندازه ۵ سال ریسک به بازار سرمایه و اقتصاد ایران تحمیل شده است. سقوط‌های وحشتناک بورس ایران بعد از هر اتفاق در سال جاری هر بار سازمان بورس را مجاب کرده است که تنها راهکار محدود کردن دامنه نوسان است.  

حمله موشکی ایران به اسرائیل

اوایل فروردین ماه سال جاری بود که رژیم اشغالگر قدس طی حمله هوایی به کنسولگری ایران در دمشق موجب شهادت سردار محمدرضا زاهدی از فرماندهان ارشد سپاه شد. ایران در پاسخ به این حمله اسرائیل، در بامداد ۲۵ فروردین ماه ۱۴۰۳ حملات موشکی و پهپادی را به خاک این رژیم ترتیب داد. این حملات اولین رویارویی مستقیم نظامی بین دو کشور از آغاز جنگ نیابتی ایران و اسرائیل و شروع دور جدیدی از چالش‌ها در منطقهٔ غرب آسیا بود.

سازمان بورس بعد از این حملات ایران و احتمال پاسخ اسرائیل، جلسه اضطراری را برگزار کرد و دامنه نوسان نمادها را محدود کرد. در این تصمیم که نبض بورس آن را منتشر کرد دامنه نوسان کلیه نمادهای سهام و حق تقدم سهام قابل معامله در بازارهای بورس و فرابورس برای مدت سه روز متوالی به مثبت و منفی ۱ درصد و دامنه نوسان صندوق‌های سهامی نیز به مثبت و منفی ۲ درصد محدود گردد.

سقوط هلی کوپتر و شهادت رئیس جمهور و همراهان

در حدود یک ماه بعد از حمله ایران به اسرائیل، ماجرای سقوط هلی کوپتر رئیس جمهور پیش آمد.

صبح روز ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ آیت الله رئیسی برای افتتاح سد قیز قلعه‌سی به آذربایجان شرقی سفر کرد. در مسیر بازگشت بالگرد حامل او در جنگل‌های ارسباران دچار سانحه شد. سید محمدعلی آل‌هاشم امام‌جمعه تبریز، حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه، مالک رحمتی استاندار آذربایجان شرقی و چند تن دیگر، همراه او در بالگرد بودند. گروه‌های امدادی بلافاصله به محل سانحه بالگرد اعزام شدند؛ اما شرایط آب و هوایی تلاش برای امدادرسانی را با سختی روبرو کرده بود. صبح روز ۳۱ اردیبهشت، پس از پیدا کردن محل وقوع سانحه و یافتن لاشهٔ بالگرد حامل سید ابراهیم رئیسی، خبر شهادت او و همراهانش منتشر شد.

باز هم جلسه ای سازمان بورس تشکیل داد، این بار تصمیمی که از این جلسه خارج شد این بود که دامنه نوسان معاملات سهام مثبت و منفی ۲ درصد و صندوق های سهامی مثبت و منفی ۴ درصد تعیین شد.

تصمیمی که تا ۹ تیرماه یعنی پایان انتخابات ریاست جمهوری ادامه داشت و بعد از آن دامنه نوسان کلیه نماد‌ها به ۶ درصد افزایش یافت.  

ترور هنیه در تهران

حدود یک ماه بعد از این ماجرا، دوباره ترور هنیه در تهران اتفاق افتاد. اسماعیل هنیه در حدود ساعت ۲ بامداد ۱۰ مرداد ۱۴۰۳ (۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴) و پس از شرکت در مراسم تحلیف رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به همراه محافظش در تهران ترور شد. 

روز چهارشنبه و شنبه بورس تهران از ترس پاسخ ایران به این ترور اسرائیل، سقوط کرد و در نهایت باعث شد تا روز شنبه ۱۳ مرداد سازمان بورس باز هم تصمیم به محدود کردن دامنه نوسان از روز یکشنبه بگیرد.  

نبض بورس گزارش داد که این بار دامنه نوسان به یک درصد کاهش یافته است و قرار شد برای هفته آینده نیز تصمیم گیری شود. این تصمیم یک هفته دیگر هم تمدید شد و این تمدید موجب شد تا اهالی بازار ابراز ناراحتی از ادامه دار بودن این تصمیم کنند. جلسه فوق العاده شورای عالی بورس در روز سه شنبه ۲۳ مرداد ماه برگزار شد و یکی از تصمیمات تغییر در محدودیت دامنه نوسان بود. تغییری که تنها یک درصد بود و سازمان بورس اعلام کرد که در روز‌های آخر مرداد ماه دامنه نوسان کلیه نماد‌ها به ۲ درصد افزایش خواهد یافت.  

پیام این محدودیت دامنه نوسان چیست؟

هر چند که باید قبول کرد که در این ماه های اخیر در ایران اتفاقات رخ داده است که غیرقابل باور بوده و بر روی بورس تهران تاثیرات منفی داشته است و چاره ای شاید جز محدودیت دامنه نوسان برای فرار از ریزش بیشتر بازار نبوده است اما این محدودیت های مکرر دامنه نوسان اولا جلوی نقد شوندگی بازار را گرفته است ثانیا معامله گران روزانه و نوسانگیران را از بازار بیرون کرده است و ثالثا پیغام مهم آن بی ثباتی فضای اقتصادی ایران و بورس را به سهامداران القا می کند. امید است که دیگر ایران چنین اتفاقاتی را به خود نبیند و اگر اتفاقی در این سطح دوباره رخ داد سازمان بورس راهکار دیگری را برای روزهای تنش زا و بحرانی انتخاب کند. برخی فعالان بازار سرمایه معتقدند که اگر این محدودیت اعمال می شود اولا زودتر و ثانیا کوتاه تر به لحاظ زمانی باشد. همچنین برخی می گویند که شاید افزایش حجم مبنا در این روزها هم قابل بررسی باشد.